Rząd wznowił starania o ekshumacje ofiar zbrodni wołyńskiej
Rząd wznowił starania o poszukiwania i ekshumacje ofiar
11 lipca przypada rocznica krwawej niedzieli, która była apogeum zbrodni wołyńskiej. Tego dnia przypomina się o ludobójstwie dokonanym przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach, obywatelach polskich oraz innych narodowościach zamieszkujących wschodnie ziemie II Rzeczpospolitej. W przekazanym stanowisku podkreślono, że wobec ofiar i ich rodzin obowiązkiem państwa jest prawda, nazwanie sprawców i jednoznaczne potępienie zbrodni. Wskazano też, że pamięć o zamordowanych nie może kończyć się na ogólnym wspomnieniu, ale musi obejmować ich nazwiska, miejsca kaźni i godny pochówek.
W materiale zaznaczono, że premier polskiego rządu podjął skuteczne starania o wznowienie po latach poszukiwań i ekshumacji ofiar zbrodni wołyńskiej na terytorium Ukrainy. Dotyczy to także innych polskich ofiar wojen XX wieku, których ciała nie zostały wcześniej pochowane w sposób godny. Jak podkreślono, rodziny czekały na tę możliwość ponad 80 lat. Celem działań ma być przywrócenie imion i nazwisk wszystkim odnalezionym i zidentyfikowanym ofiarom.
- 11 lipca – rocznica krwawej niedzieli i apogeum zbrodni wołyńskiej
- 80 lat – czas oczekiwania rodzin na wznowienie poszukiwań i ekshumacji
- XX wiek – okres, z którego pochodzą także inne ofiary objęte poszukiwaniami
- Ukraina – miejsce prowadzonych starań o poszukiwania i ekshumacje
Pamięć o ofiarach ma zostać utrwalona w Warszawie
W zapowiedziach rządu pojawił się także konkretny plan upamiętnienia ofiar. W Warszawie ma stanąć Mur Pamięci z wiecznym ogniem oraz nazwiskami każdej odnalezionej i zidentyfikowanej ofiary. Zaznaczono, że nie chodzi wyłącznie o symboliczny gest, ale o trwałe miejsce pamięci, które ma zachować tożsamość zamordowanych osób. W przekazie podkreślono, że Rzeczpospolita nie zapomni o żadnej z nich.
W komunikacie zwrócono uwagę, że pamięć o ofiarach jest obowiązkiem wobec ich bliskich, ale także wobec całego narodu i państwa polskiego. Podkreślono, że zamordowani nie mogą pozostać bezimienni i nie mogą zostać pozbawieni godnego pochówku. W tym kontekście poszukiwania, ekshumacje oraz identyfikacja mają przywrócić indywidualny wymiar każdej historii. Oznacza to odejście od anonimowości na rzecz pełnej dokumentacji i upamiętnienia.
Według przedstawionego stanowiska pamięć ma obejmować zarówno nazwisko, jak i miejsce śmierci każdej ofiary. Taki sposób działania ma znaczenie nie tylko historyczne, ale również rodzinne i państwowe. W praktyce oznacza to uznanie, że każda ofiara ma własną biografię i własne miejsce w pamięci publicznej. Dlatego planowany Mur Pamięci ma stać się miejscem stałego przypominania o tych, których przez dziesięciolecia nie udało się godnie pochować.
Prawda i nazwanie sprawców jako warunek pojednania
W stanowisku podkreślono, że prawda jest podstawowym obowiązkiem wobec ofiar, ale też drogą do przezwyciężenia bolesnej przeszłości. Zaznaczono, że prawda oznacza wskazanie winnych, nazwanie zbrodni i jej jednoznaczne potępienie. Wprost napisano, że odpowiedzią na nacjonalizm nie może być kolejny nacjonalizm. Taki przekaz łączy pamięć o przeszłości z warunkiem budowy przyszłości bez nienawiści i pogardy.
W komunikacie przywołano także doświadczenie powojennej Europy, która miała stać się przestrzenią pokoju i wzajemnego szacunku dzięki prawdzie oraz nazywaniu rzeczy po imieniu. Wskazano, że każdy, kto chce dołączyć do tej wspólnoty, musi być gotowy na przyjęcie historycznej prawdy. To odniesienie wpisuje pamięć o zbrodni wołyńskiej w szerszy europejski kontekst pojednania po II wojnie światowej. W tym ujęciu pamięć nie ma służyć podsycaniu konfliktów, ale budowaniu wspólnej odpowiedzialności.
W stanowisku zwrócono też uwagę na odpowiedzialność wobec przyszłych pokoleń. Mowa była o bezpieczeństwie dzieci i wnuków oraz o wspólnej odpowiedzialności Polski, Ukrainy i Europy. Z tego powodu podkreślono potrzebę solidarności wobec wspólnych zagrożeń. Fundamentem tej solidarności mają być prawda, pamięć i nadzieja, a nie przemilczenie i zapomnienie.
"Pamięć nie może być sługą nienawiści."
Premier polskiego rządu
"Odpowiedzią na nacjonalizm nie może być więcej nacjonalizmu."
Premier polskiego rządu
"Rzeczpospolita nie zapomni o żadnej z nich."
Premier polskiego rządu
Cały przekaz został zbudowany wokół trzech elementów: pamięci, prawdy i odpowiedzialności. Pierwszy odnosi się do ofiar i ich rodzin. Drugi do nazwania sprawców i zbrodni. Trzeci do działań państwa, które mają przywrócić ofiarom imiona, miejsca pochówku i trwałe upamiętnienie.