Hermann Schreiber

Hermann Schreiber urodził się 21 sierpnia 1882 w Śremie w rodzinie żydowskiej, która w jego czasach była już zgermanizowana - kulturowo i językowo zdominowana przez pruski duch. Ojciec Pedazur Schreiber uczył religii w szkółce żydowskiej i był pomocnikiem rabina; matka Balbina z domu Schreier prowadziła dom. Był najmłodszym z piątki dzieci. Po ukończeniu gimnazjum w Śremie w 1901 r. studiował w Konserwatywnym Żydowskim Seminarium Teologicznym we Wrocławiu, gdzie został ordynowany na rabina, a następnie na Uniwersytecie Wrocławskim, gdzie uzyskał tytuł doktora filozofii. Około 1910 r. ożenił się z Charlotte Neumann, z którą miał syna Paula.

W latach 1912–1938 Hermann Schreiber mieszkał w Potsdamie. Pisał artykuły do czasopism (m.in. Israelitisches Familienblatt), przetłumaczył Pięcioksiąg z hebrajskiego na niemiecki, przez wiele lat pełnił funkcję rabina w poczdamskiej synagodze. Był przewodniczącym Żydowskiego Liberalnego Związku Młodzieżowego w Poczdamie, działał w Związku Śremian (Verein der Schrimmer) - organizacji założonej w Berlinie w 1902 r. i skupiającej Żydów wywodzących się ze Śremu, którzy później wyemigrowali do Rzeszy.

Po dojściu nazistów do władzy w 1933 r. stał się obiektem prześladowań. W 1938 r., podczas tzw. nocy kryształowej, był świadkiem zdemolowania poczdamskiej synagogi. Wkrótce potem został osadzony w obozie Sachsenhausen. Na początku 1939 r., po zwolnieniu z obozu, wyemigrował do Wielkiej Brytanii, gdzie zamieszkał w Londynie. Kontynuował pracę publicystyczną, pisał artykuły po angielsku, przyczynił się do budowy Bet Din - Domu Sądu Stowarzystenia Synagog w Wielkiej Brytanii. Brał też udział w życiu gminy żydowskiej w Amsterdamie, a od 1952 r. odwiedzał Berlin Zachodni, gdzie uczestniczył w obchodach Nowego Roku. Podczas jednej z wizyt zmarł w synagodze przy Pestalozzistraße w Berlinie. Został pochowany na cmentarzu żydowskim w Berlinie-Weißensee.

6 marca 1927 r., z okazji 25-lecia powstania Związku Śremian, wygłosił odczyt, który później wydano drukiem pod tytułem Schrimmer Jugenderinnerungen (Wspomnienia z mojej młodości w Śremie). Wspomnienia te są cennym źródłem do badań nad historią Żydów w zaborze pruskim. Schreiber opisał w nich codzienne życie rodziny i innych Żydów mieszkających w Śremie, tradycje, zwyczaje i święta żydowskie, a także życie Polaków i Niemców - mieszkańców Śremu. W 2008 r. wspomnienia te, przetłumaczone na język polski, wydał Krzysztof Budzyń w Śremskim Notatniku Historycznym; przetłumaczono je także na język angielski.